Veel van onze afdelingen hebben iets met erfgoed. Ze maken een wandeling langs vroegere boerderijen, herstellen het religieus erfgoed zoals veldkapellen en kruisen, houden tradities en gebruiken in ere zoals oogstfeesten en vlegeldorsen. Soms schrijven ze bij hun 100-jarig bestaan een boek over het leven in het dorp of ze schrijven een bundel over typische streekkenmerken zoals spelen met de duiven of een apart runderras.
|
Jaar
|
Afdeling
|
Object
|
Titel
|
|
1990
|
Adegem Kruipuit - Oostwinkel
|
Boek
|
Sprokkelingen uit een eeuw boerenleven in het Meetjesland
|
|
1997
|
Peulis
|
Boek
|
Peulis. Impressie van honderd jaar landelijk leven.
|
|
1998
|
Oppuurs
|
Boek
|
Honderd jaar landelijk Oppuurs
|
|
2001
|
Langemark
|
Boek
|
Honderd jaar boerengilde – Landelijke gilde Langemark
|
|
2007
|
Wuustwezel
|
Boek
|
Van heikeuter tot bedrijfsleider. Een eeuw landbouwleven in Wuustwezel Ste Marie zuivel
|
|
2007
|
Poelkapelle (LG - KVLV)
|
Boek
|
Kapelletjes in Langemark - Poelkapelle
|
|
2008
|
Lichtervelde
|
Tentoonstelling
|
Het rode ras van West-Vlaanderen
|
|
2008
|
Bazel
|
Evocatie
|
Pasen anno 1587 - historische stoet
|
|
2009
|
Kluisbergen
|
Hoeveborden
|
Plaatsing naamborden bij de hoeves in de gemeente (Leaderproject)
|
|
|
Sint-Pieters-Kapelle
|
Wandelbrochure
|
Boerderijen
|
|
|
Gooik
|
restauratie
|
Veldkapellen en wegkruisen.
|
Voor het erfgoedthema bij Landelijke Gilden is Karel Lhermitte, 016 28 64 13, het aanspreekpunt. Via de Plattelandsacademie wordt er vorming georganiseerd.
Erfgoed, zowel materieel als immaterieel, staat voor alles van waarde dat we overerven uit het nabije of verre verleden. Als het plaatsgebonden erfgoed is, draagt het bij tot de identiteit van het dorp of de streek. Zo zijn er boerderijtypes die alleen in de polders voorkomen en in het Waasland liggen bolle akkers. Als het erfgoed afkomstig is van de manieren van werken bv. de wijze van oogsten of het bereiden van voedsel, of uit omgangsvormen bv. pacht betalen op Sint-Maarten, kunnen we het thematisch of sectorgebonden erfgoed noemen. Religieus, militair, industrieel of varend erfgoed zijn er voorbeelden van. Van elke soort erfgoed bestaat er al wel een vereniging die ijvert voor het behoud en het beter ontsluiten. Onze afdelingen gaan meestal aan de slag met agrarisch of ruraal erfgoed. Daarbij kunnen ze ondersteund worden door het Centrum Agrarische Geschiedenis te Leuven opgericht in 2001, een kenniscentrum waar o.m. de groep Boerenbond inzit.
Meer info over CAG, 016 32 35 35, coördinator Prof. Dr. Y. Segers, en op www.cagnet.be.
Typisch is de vraag over de kweek van oude rassen van planten en dieren. Daarvoor kan je terecht in diverse plantentuinen of voor fruitsoorten specifiek bij de boomgaardenstichting in Vliermaal; www.boomgaardenstichting.be. Het Steunpunt Levend Erfgoed bundelt de kennis over de oude gedomesticeerde huisdieren (www.sle.be) en heeft zelfs, uniek in Europa, een Levend Erfgoedpark in het provinciaal domein Puyenbroeck.
Wie meer wil weten over ambachten in de landbouw kan te rade gaan bij de Vlaamse Vlegeldorsersbeweging vzw. Contactpersoon: Jef Van den Eynde, 014 59 51 67.
Voor wie zelf aan de slag wil gaan met het bewaren of ontsluiten van erfgoed, zijn er tips verzameld op www.helpdesklokaalerfgoed.be.
Om wandelingen of fietstochten op te stellen rond erfgoed, kan je terecht bij www.opstapmeterfgoed.be.
Vlaanderen heeft veel organisaties voor erfgoed. De oudste is de Koninklijke Commissie voor Monumenten, opgericht in 1835, en in 1912 uitgebreid tot de Landschappen, als adviesorgaan voor de regering. Door de staatshervorming is de officiële erfgoedwereld in Vlaanderen opgesplitst in twee ministeries met bijbehorende uitvoerende agentschappen. Het Agentschap Kunsten en Erfgoed is verantwoordelijk voor het cultureel erfgoed (roerend + immaterieel), het Agentschap Ruimte en Erfgoed omvat alles wat te maken heeft met archeologisch, bouwkundig, landschappelijk, maritiem erfgoed en heraldiek (onroerend erfgoed). Beide agentschappen hebben een bevoegde minister, toepasselijke decreten en ondersteunende organisaties respectievelijk het Vlaamse Steunpunt voor cultureel erfgoed vzw (FARO) en het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE).
Meer info op:
- www.kunstenenerfgoed.be; zie ook www.erfgoedcellen.be.
- www.faronet.be met doelgroepen: musea, archieven, erfgoedcellen, volkscultuurorganisaties.
- www.onroerenderfgoed.be; alles over bescherming van monumenten en landschappen.
- www.vioe.be; wetenschappelijk onderzoek archeologie, bouwkundig en landschappelijk erfgoed.
Op gemeenteniveau zit erfgoed onder de schepen van cultuur. De cultuurbeleidcoördinator is de belangrijkste functionaris. Die wordt bijgestaan door een cultuurraad die in sommige gemeenten thematisch is opgesplitst waardoor er ook een erfgoedraad is. Er zijn gemeenten waar de erfgoedwerking sterk wordt ondersteund met zelfs een erfgoedhuis zoals in Oosterzele, Heuvelland, Kortenberg en Nazareth.
Regionale landschappen valoriseren meestal ook in hun werking het natuurlijk en (klein) historisch erfgoed van de streek: holle wegen, veldkapellen, graften, buurtwegen…
Daarnaast bestaan er nog allerlei gesubsidieerde koepelverenigingen voor heemkunde, volkskunde, streekgastronomie, schuttersgilden, molenzorg…
Meer info: www.volkskunde-vlaanderen.be
|
Basiswetgeving (Vlaams gewest)
|
| Wet van 7 augustus 1931 op het behoud van monumenten en landschappen, gewijzigd bij decreten van 14 juli 1993, 6 juli 1994 en 16 april 1996; |
| Decreet van 3 maart 1976 tot bescherming van monumenten en stads- en dorpsgezichten, gewijzigd bij decreten van 18 december 1992, 22 februari 1995, 22 december 1995, 8 december 1998, 18 mei 1999, 7 december 2001, 21 november 2003, 30 april 2004, 10 maart 2006 en 27 maart 2009; |
| Decreet van 30 juni 1993 houdende bescherming van het archeologisch patrimonium, gewijzigd bij decreten van 18 mei 1999, 28 februari 2003, 10 maart 2006 en 27 maart 2009; Decreet van 16 april 1996 betreffende de landschapszorg, gewijzigd bij decreten van 18 mei 1999, 8 december 2000, 21 december 2001, 19 juli 2002, 13 februari 2004 en 10 maart 2006, 16 juni 2006 en 27 maart 2009; |
| Decreet van 29 maart 2002 tot bescherming van varend erfgoed, gewijzigd bij decreet van 10 maart 2006; |
Decreet van 23 mei 2008 houdende de ontwikkeling, de organisatie en de subsidiëring van het Vlaams cultureel-erfgoedbeleid.
|