• Erfgoed in soorten
• Erfgoed en de overheid

Veel van onze afdelingen hebben iets met erfgoed. Ze maken een wandeling langs vroegere boerderijen, herstellen het religieus erfgoed zoals veldkapellen en kruisen, houden tradities en gebruiken in ere zoals oogstfeesten en vlegeldorsen. Soms schrijven ze bij hun 100-jarig bestaan een boek over het leven in het dorp of ze schrijven een bundel over typische streekkenmerken zoals spelen met de duiven of een apart runderras. 

 

Jaar	Afdeling	Object	Titel
1990	Adegem Kruipuit - Oostwinkel	Boek	Sprokkelingen uit een eeuw boerenleven in het Meetjesland
1997	Peulis	Boek	Peulis. Impressie van honderd jaar landelijk leven.
1998	Oppuurs	Boek	Honderd jaar landelijk Oppuurs
2001	Langemark	Boek	Honderd jaar boerengilde – Landelijke gilde Langemark
2007	Wuustwezel	Boek	Van heikeuter tot bedrijfsleider. Een eeuw landbouwleven in Wuustwezel Ste Marie zuivel
2007	Poelkapelle (LG - KVLV)	Boek	Kapelletjes in Langemark - Poelkapelle
2008	Lichtervelde	Tentoonstelling	Het rode ras van West-Vlaanderen
2008	Bazel	Evocatie	Pasen anno 1587 - historische stoet
2009	Kluisbergen	Hoeveborden	Plaatsing naamborden bij de hoeves in de gemeente (Leaderproject)
	Sint-Pieters-Kapelle	Wandelbrochure	Boerderijen
	Gooik	restauratie	Veldkapellen en wegkruisen.

Voor het erfgoedthema bij Landelijke Gilden is Karel Lhermitte, 016 28 64 13, het aanspreekpunt. Via de Plattelandsacademie wordt er vorming georganiseerd.

Erfgoed in soorten

Erfgoed, zowel materieel als immaterieel, staat voor alles van waarde dat we overerven uit het nabije of verre verleden. Als het plaatsgebonden erfgoed is, draagt het bij tot de identiteit van het dorp of de streek. Zo zijn er boerderijtypes die alleen in de polders voorkomen en in het Waasland liggen bolle akkers. Als het erfgoed afkomstig is van de manieren van werken bv. de wijze van oogsten of het bereiden van voedsel, of uit omgangsvormen bv. pacht betalen op Sint-Maarten, kunnen we het thematisch of sectorgebonden erfgoed noemen. Religieus, militair, industrieel of varend erfgoed zijn er voorbeelden van. Van elke soort erfgoed bestaat er al wel een vereniging die ijvert voor het behoud en het beter ontsluiten. Onze afdelingen gaan meestal aan de slag met agrarisch of ruraal erfgoed. Daarbij kunnen ze ondersteund worden door het Centrum Agrarische Geschiedenis te Leuven opgericht in 2001, een kenniscentrum waar o.m. de groep Boerenbond inzit.
Meer info over CAG, 016 32 35 35, coördinator Prof. Dr. Y. Segers, en op www.cagnet.be.

Typisch is de vraag over de kweek van oude rassen van planten en dieren. Daarvoor kan je terecht in diverse plantentuinen of voor fruitsoorten specifiek bij de boomgaardenstichting in Vliermaal; www.boomgaardenstichting.be. Het Steunpunt Levend Erfgoed bundelt de kennis over de oude gedomesticeerde huisdieren (www.sle.be) en heeft zelfs, uniek in Europa, een Levend Erfgoedpark in het provinciaal domein Puyenbroeck.

Wie meer wil weten over ambachten in de landbouw kan te rade gaan bij de Vlaamse Vlegeldorsersbeweging vzw. Contactpersoon: Jef Van den Eynde, 014 59 51 67.

Voor wie zelf aan de slag wil gaan met het bewaren of ontsluiten van erfgoed, zijn er tips verzameld op www.helpdesklokaalerfgoed.be.
Om wandelingen of fietstochten op te stellen rond erfgoed, kan je terecht bij www.opstapmeterfgoed.be.

Erfgoed en de overheid

Vlaanderen heeft veel organisaties voor erfgoed. De oudste is de Koninklijke Commissie voor Monumenten, opgericht in 1835, en in 1912 uitgebreid tot de Landschappen, als adviesorgaan voor de regering. Door de staatshervorming is de officiële erfgoedwereld in Vlaanderen opgesplitst in twee ministeries met bijbehorende uitvoerende agentschappen. Het Agentschap Kunsten en Erfgoed is verantwoordelijk voor het cultureel erfgoed (roerend + immaterieel), het Agentschap Ruimte en Erfgoed omvat alles wat te maken heeft met archeologisch, bouwkundig, landschappelijk, maritiem erfgoed en heraldiek (onroerend erfgoed). Beide agentschappen hebben een bevoegde minister, toepasselijke decreten en ondersteunende organisaties respectievelijk het Vlaamse Steunpunt voor cultureel erfgoed vzw (FARO) en het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE).

Meer info op:
- www.kunstenenerfgoed.be; zie ook www.erfgoedcellen.be.
- www.faronet.be met doelgroepen: musea, archieven, erfgoedcellen, volkscultuurorganisaties.
- www.onroerenderfgoed.be; alles over bescherming van monumenten en landschappen.
- www.vioe.be; wetenschappelijk onderzoek archeologie, bouwkundig en landschappelijk erfgoed.

Op gemeenteniveau zit erfgoed onder de schepen van cultuur. De cultuurbeleidcoördinator is de belangrijkste functionaris. Die wordt bijgestaan door een cultuurraad die in sommige gemeenten thematisch is opgesplitst waardoor er ook een erfgoedraad is. Er zijn gemeenten waar de erfgoedwerking sterk wordt ondersteund met zelfs een erfgoedhuis zoals in Oosterzele, Heuvelland, Kortenberg en Nazareth.

Regionale landschappen valoriseren meestal ook in hun werking het natuurlijk en (klein) historisch erfgoed van de streek: holle wegen, veldkapellen, graften, buurtwegen…

Daarnaast bestaan er nog allerlei gesubsidieerde koepelverenigingen voor heemkunde, volkskunde, streekgastronomie, schuttersgilden, molenzorg…
Meer info: www.volkskunde-vlaanderen.be

Basiswetgeving (Vlaams gewest)

Wet van 7 augustus 1931 op het behoud van monumenten en landschappen, gewijzigd bij decreten van 14 juli 1993, 6 juli 1994 en 16 april 1996;

Decreet van 3 maart 1976 tot bescherming van monumenten en stads- en dorpsgezichten, gewijzigd bij decreten van 18 december 1992, 22 februari 1995, 22 december 1995, 8 december 1998, 18 mei 1999, 7 december 2001, 21 november 2003, 30 april 2004, 10 maart 2006 en 27 maart 2009;

Decreet van 30 juni 1993 houdende bescherming van het archeologisch patrimonium, gewijzigd bij decreten van 18 mei 1999, 28 februari 2003, 10 maart 2006 en 27 maart 2009; Decreet van 16 april 1996 betreffende de landschapszorg, gewijzigd bij decreten van 18 mei 1999, 8 december 2000, 21 december 2001, 19 juli 2002, 13 februari 2004 en 10 maart 2006, 16 juni 2006 en 27 maart 2009;

Decreet van 29 maart 2002 tot bescherming van varend erfgoed, gewijzigd bij decreet van 10 maart 2006;

Decreet van 23 mei 2008 houdende de ontwikkeling, de organisatie en de subsidiëring van het Vlaams cultureel-erfgoedbeleid.

Agrarisch erfgoed en geschiedenis zijn thema's waar sommige gilden rond werken. Een belangrijke partner voor de Landelijke Gilden is het Centrum Agrarische Geschiedenis (CAG).
Wat is het CAG? Het Centrum Agrarische Geschiedenis wil, samen met andere geïnteresseerden, het verleden van landbouw, platteland en voeding (vanaf de tweede helft van de achttiende eeuw) bestuderen, bewaren en toegankelijk maken voor een groot publiek. Dit culturele erfgoed wordt belicht in zijn nationale en internationale context. Daarbij gaat ook grote aandacht uit naar de interactie met actualiteit en toekomst.
Wat doet het CAG voor u? Uw vragen over de ontwikkelingen op vlak van landbouw, platteland en voeding in de voorbije twee eeuwen beantwoorden. Inhoudelijk en praktisch advies geven als u een activiteit wil opzetten over dit onderwerp, bijvoorbeeld de organisatie van een tentoonstelling. Studiedagen en rondetafelbijeenkomsten organiseren. Wetenschappelijke en vulgariserende publicaties maken over de geschiedenis van landbouw, platteland en voeding, zowel op papier als digitaal. Ontsluiten en verzamelen van beeldmateriaal en dit, waar mogelijk, ter beschikking stellen via het internet. Op vraag lezingen geven over de verschillende aspecten van de geschiedenis van landbouw, platteland en voeding. Zoeken naar nieuwe manieren om dit erfgoed voor een breed publiek toegankelijk te maken en de resultaten van ons onderzoek ter beschikking stellen van geïnteresseerden. Alle informatie vindt u op www.cagnet.be.