De saga van de aardappel (deel II): van 'aert-appel' tot friet | Landelijke Gilden
Menu

Terug naar Actualiteit >De saga van de aardappel (deel II): van 'aert-appel' tot friet

Geschreven op 08 december 2020. - Nieuws, Erfgoed, Eten en drinken, Landbouw
Van aardappel tot friet

We lazen in een vorig artikel hoe de aardappel vanuit de nieuwe wereld in de 16e eeuw in Europa terechtkwam. In het begin was de aardappel een moestuingewas, gekweekt door stedelijke hoveniers. Door selectie en verbetering van de teelttechniek werden de knollen dikker en de opbrengst per plant groter. De teelt van de aardappel als veldgewas startte in Vlaanderen rond 1700. In 1740 was de aardappel belangrijk genoeg om bij een nakende hongersnood voor de eerste maal de uitvoer ervan te verbieden. In de 18e eeuw werd de aardappel ook gekweekt als veevoeding.

De grootste crisis in de geschiedenis van de aardappel vond plaats in het midden van de 19e eeuw. In juli 1845 verscheen in onze gewesten een tot dan toe onbekende schimmelziekte: phytophthora infestans of vandaag gewoon de aardappelziekte genoemd. Van hieruit verspreidde de ziekte zich naar Engeland en verder naar Ierland. Er heerste overal hongersnood, de mensen kregen cholera en typhus en stierven. De ramp was het grootst in Ierland, waar meer dan een miljoen doden te betreuren vielen. Nog eens een miljoen Ieren migreerden naar de Verenigde Staten en Canada.

In 1965 werd er volgens de wereldvoedselorganisatie FAO wereldwijd ongeveer 271 miljoen ton aardappelen geteeld. De laatste jaren schommelt de jaarlijkse productie rond de 359 miljoen ton. De meest spectaculaire toename was er in China, waar de productie  van 16 miljoen ton in 1965 steeg naar 90 miljoen ton in 2018. In diezelfde periode verdubbelde de opbrengst in China van gemiddeld 9410 kg/ha naar 18.760 kg/ha. In België lag de gemiddelde opbrengst in 1965 al een heel stuk hoger, nl. 30.000 kg/ha. Vandaag loopt dat sommige jaren op tot meer dan 50.000 kg/ha. Toch kan de opbrengst sterk verschillen van jaar tot jaar: in 2014 was de opbrengst 54.000 kg/ha, terwijl die in 2018 maar 32.600 kg/ha was. (cijfergegevens op basis van FAOSTAT)

Allemaal goed en wel. Maar sinds wanneer worden er nu eigenlijk frietjes gebakken? Dat is blijkbaar niet zo’n simpele vraag en er werd ook lang geen onderzoek naar gedaan. Daardoor is de geschiedenis van de in vet gefrituurde aardappelreepjes bezaaid met halve waarheden en hele leugens. Sommigen legden de oorsprong van de friet bij de Heilige Theresia van Avilla, wat weinig waarschijnlijk is omdat zij al overleed in 1582. Anderen zagen de oorsprong dan weer in de Maasvallei ter vervanging van gefrituurde visjes wanneer de rivier was dichtgevroren. Maar ook dat bleek een mythe te zijn. Recent onderzoek is in boekvorm verschenen en het Centrum voor Agrarische Geschiedenis heeft er een boeiend overzicht van gemaakt. Wie wil weten hoe oud de friet is en of dit nu een Belgische uitvinding is of niet, vindt hier de echte antwoorden.

Bron foto: collectie Frietmuseum Brugge