Menu

Terug naar Actualiteit >Limburg motiveert klimaatrobuuste aanpak in gemeenten

Geschreven op 03 mei 2022. - Nieuws, Maatschappelijke dossiers, Tuinieren

Vlaamse voortuinen bevatten veel stenen, meestal te veel stenen. Ook in de achtertuinen worden grote terrassen en veel verharding aangelegd. Hierdoor worden deze tuinen gevoeliger voor de gevolgen van de steeds vaker voorkomende perioden met wateroverlast, hitte en droogte. De provincie Limburg stimuleert haar gemeenten om hun inwoners te sensibiliseren en hen te motiveren om hun tuinen anders aan te leggen. Via een klimaattuincoach, een professional met ervaring in klimaatrobuuste tuinen, krijgen burgers advies hoe ze dit best kunnen aanpakken. De campagne kent een groot succes, waar gedeputeerde Bert Lambrechts, die 100% achter het opzet staat, bijzonder trots op is.

Lien Loonbeek en Ilse Van Aelst van de Dienst Milieu en Klimaat hebben het project onder hun hoede gekregen en weten met hun enthousiaste aanpak het project uit te bouwen tot een succesverhaal. We delen graag hun verhaal ter inspiratie voor andere provincies.

Jullie hebben in 2021 het project 'de Klimaattuincoach' opgestart en uitgetest in 3 gemeenten. Vanwaar kwam de vraag en waarom de noodzaak hiermee van start te gaan?

Het project ‘de Klimaattuincoach’ is een idee van de provinciale Klimaatwerkgroep ‘vergroenen en ontharden’. Verschillende provinciale diensten en partners werken in deze werkgroep samen aan projecten ter ondersteuning van de Limburgse gemeenten bij het vergroenen en ontharden van zowel publiek domein als private tuinen. Aangezien ondertussen ook de Green Deal Natuurlijke Tuinen van de Vlaamse Overheid werd opgestart én bovendien tuinen, die zowat 9% van Vlaanderen beslaan, een enorm potentieel vormen, werd de focus eerst op het vergoenen en ontharden van particuliere tuinen gelegd.

De laatste jaren is er een enorme ‘vergrijzing’ van deze (voor)tuinen aan de gang. Met als gevolg een toename van het hitte-eilandeffect en minder mogelijkheden voor hemelwater om in de bodem te dringen wat dan weer wateroverlast en droogte teweeg brengt. Het is hoog tijd dat we hier iets aan doen en mensen motiveren om hun tuin aan te leggen met het oog op de toekomst! Klimaatrobuuste tuinen vormen een natuurlijk buffer tegen hittegolven, perioden van droogte en wateroverlast. Hoe meer mensen in de buurt aan de slag gaan, hoe weerbaarder de omgeving wordt voor extreme weersomstandigheden. Bovendien zorgen klimaatrobuuste tuinen voor meer natuur en biodiversiteit, gezondere lucht en meer wooncomfort. Kortom, meer levenskwaliteit!

Hoe hebben jullie het opstarten aangepakt, welke interne en externe expertise hebben jullie benut?

Voor de uitwerking van het project richtte de provinciale dienst Milieu en Klimaat een projectgroep op, samen met het Provinciaal Natuurcentrum, Centrum Duurzaam Groen, Landelijke Gilden en gemeente Pelt, partners met heel wat expertise op het vlak van klimaatrobuuste natuur en/of tuinen. De projectgroep werkte de krijtlijnen uit voor het project. Via een klankbordgroep  werd het projectvoorstel afgetoetst met de doelgroep, de Limburgse gemeenten. Daarnaast waren er ook gesprekken met stad Kortrijk, die al eerder het project Tuincoach uitrolden.

De praktische fiches, die de tuineigenaars kunnen gebruiken om zelf aan de slag te gaan om aanpassingen in hun tuin uit te voeren, werden uitgewerkt door een expert van Centrum Duurzaam Groen en afgetoetst met experten van de PXL. Ook voor de opleiding van de Klimaattuincoaches werd samengewerkt met experten. Deze opleiding bestaat uit een infosessie over de aanleg van een klimaatrobuuste tuin, gegeven door Wim Collet (tuinontwerper met jaren ervaring in ecologische tuinen) en een infosessie rond communicatie met de tuineigenaars, gegeven door Herve Van de Weyer (opleidingshoofd Communicatiemanagement PXL). Na deze opleiding moesten de kandidaat-coaches een examen afleggen, waarin hen gevraagd werd om op basis van foto's van een tuin een klimaattuinadvies te schrijven. Het examen werd beoordeeld door experten en enkel de deelnemers die slaagden kunnen effectief aan de slag gaan als Klimaattuincoach. 

Na de pilootfase in 3 gemeenten evalueerden we het project met zowel de deelnemende tuineigenaars, de 3 pilootgemeenten als de Klimaattuincoaches. Vanuit deze lessons learnd werd het project dan nog bijgesteld waarna het voorgelegd werd aan alle Limburgse gemeenten.

Dit jaar nemen 21 gemeenten deel aan het project. Hoe komt het dat het zo succesvol is?

De Klimaattuincoach is een kant-en-klaar project waar een gemeente, zonder veel extra inspanningen, aan kan deelnemen. De provincie zorgt voor de aanwerving en opleiding van Klimaattuincoaches, een campagnewebsite boordevol inspiratie en praktische fiches voor de tuineigenaars en kant-en-klaar communicatiemateriaal voor de deelnemende gemeenten. Dankzij de gulle bijdrage van de deelnemende gemeenten, 225€ per advies, blijft de kostprijs voor de tuineigenaar voor een advies van de Klimaattuincoach beperkt tot 75€. Heel wat mensen staan wel open voor een klimaatrobuuste tuin, maar weten niet goed hoe hier aan te beginnen. De Klimaattuincoach kan deze drempel helemaal wegnemen.  

Daarnaast kan elke Limburgse gemeente ook beroep doen op een gratis aanbod aan infosessies over de verschillende aspecten van een klimaatrobuuste tuin, die ze kunnen organiseren voor hun inwoners.

Wat houdt sommige gemeenten tegen mee te stappen in het verhaal?

Hier hebben we momenteel nog geen zicht op. Het kan zijn dat er dit jaar geen ruimte is in de budgetten of  dat de prioriteiten elders liggen. We gaan dit in de loop van het proces verder bevragen. 
Er zijn ook een 8-tal Limburgse gemeenten die deelnemen aan het project ‘de Tuinrangers’ van Inverde. Dit is een gelijkaardig project, waarbij vrijwilligers die opgeleid worden tot Tuinranger advies aan huis gaan geven aan inwoners rond het creëren van meer biodiversiteit in de tuin.

Gaan jullie in 2023 voor heel Limburg en komt er achteraf een vervolgtraject?

Onze ambitie is natuurlijk om zo veel mogelijk Limburgse gemeenten mee te krijgen.
De komende jaren zullen de Limburgse gemeenten jaarlijks kunnen bekijken of ze al dan niet terug instappen in het project. Daarnaast willen we ons met de Klimaatwerkgroep vergoenen en ontharden ook focussen op het ondersteunen van de gemeenten bij het vergroenen en ontharden van het publieke domein.

 

Geprikkeld door deze klimaatcampagne? Hier vind je meer inspiratie.

Foto's: Wim Collet