Menu

Terug naar Actualiteit >Melk is goed voor elk

Geschreven op 16 maart 2021. - Nieuws, Erfgoed, Eten en drinken
©Stadsarchief Eeklo, D-collectie, inv. nr. 1917-06

Vandaag koop je in de zuivelafdeling van de supermarkt melk in brik of fles van een gegarandeerd hoge en streng gecontroleerde kwaliteit. Maar het was ooit anders.

Foto: Stadsarchief Eeklo, D-collectie, inv. nr. 1917-06


 

Bovenstaande foto laat zien hoe boeren en boerenknechten in het Meetjesland met hondenkarren hun melk vervoerden. Deze foto, gemaakt tijdens de Eerste Wereldoorlog, weerspiegelt zeker de situatie op het einde van de 19de eeuw. Voor 1890 was de productie niet alleen kleinschalig, ook de afzet was dat. Melk en vooral boter werd verkocht via wat we vandaag “de korte keten” zouden noemen. De kwaliteit was afhankelijk van de zorg die de boer en de boerin eraan besteedden. Ook de kennis was vaak beperkt. Controle van overheidswege was nog onbestaande.
In de steden kwam het melkmeisje, eveneens met hondenkar, rond met de melk.


©Centrum voor Agrarische Geschiedenis

Op het einde van de 19de eeuw kwam een echte zuivelrevolutie tot stand door de inspanningen van de overheid (het Ministerie van Landbouw werd opgericht in 1884), kwekersverenigingen (voor de verbetering van de melkveerassen) en last but not least de Boerenbond (opgericht in 1890). De Boerenbond stimuleert via de lokale boerengilden de oprichting van samenwerkende melkerijen. Voor het eerst gebeurde de verwerking van de melk, ontromen en aanmaak van boter, buitenshuis. Het aantal coöperatieve melkerijen steeg van 63 in 1895 naar 544 in 1907. Vaak waren dit nog wel kleinschalige handmelkerijen, zoals onderstaande foto laat zien. De kleinschalige verwerking bleef nog decenialang bestaan naast de steeds groeiende professionele zuivelsector.


©Fotoarchief Boerenbond

In 1880 bedroeg de melkgift 1900 liter per koe per jaar. De gemiddelde jaarproductie van de Vlaamse koe is in 2020 gestegen tot meer dan 9000 liter per jaar. In deze evolutie speelden aanvankelijk de oprichting van veebonden en de controle op de veeverbetering een belangrijke rol om de melkproductie per koe te verhogen. Ook onderzoek naar betere en aangepaste veevoeding waren belangrijk. Daarnaast wordt steeds meer aandacht besteed aan kwaliteit en controle. Vanaf de jaren 1930 voert de overheid promotie voor melk, waarvan de “Melkbrigade” en slogans als “Melk is goed voor elk” en “Milke Melke Mol” in ons collectief geheugen zijn blijven hangen.

Wie meer wil weten over de geschiedenis van de Belgische zuivel moet zeker eens een kijkje nemen op de website van het Centrum voor Agrarische Geschiedenis waar het boeiende verhaal uit de doeken wordt gedaan: https://cagnet.be/page/vrijwaar-u-van-namaakselsOver kwaliteit en overvloed aan keuze vandaag lees je meer in het artikel Koele melk in het meest recente nummer van Buiten (nummer 2 van 2021).