Menu

Terug naar Actualiteit >Opletten voor bacterievuur

Geschreven op 13 mei 2019. - Nieuws, Tuinieren
opletten voor bacterievuur

Het is volop groeiseizoen en plots zie je een dode twijg aan je boom. Bladeren, bloesems of vruchten van vorig jaar hangen nog aan de twijg, maar het ziet eruit alsof er een vuurtje aan gestoken is. Bacterievuur duikt regelmatig op bij sierstruiken, appel- en perenbomen. Het is een vervelende plantenziekte die snel dramatische proporties aanneemt. 

Veel populaire sierstruiken zijn er gevoelig voor

Bacterievuur verspreidt zich razendsnel. Zonder dat je er erg in hebt, worden andere planten aangetast. Niet alleen in jouw tuin, maar ook bij naburige landbouwpercelen met gewassen die gevoelig zijn voor bacterievuur zoals fruitboomgaarden en boomkwekerijen. Ook via waardplanten in het openbaar domein, natuurdomeinen en parken kan bacterievuur zich verspreiden.

Deze ziekte wordt ook perenvuur genoemd en valt niet te genezen. Verbranden is de enige remedie.

Fruittelers en boomkwekers vrezen deze plantenziekte. Zonder beheersing komen de teelt van sierplanten en de productie van nabijgelegen appel- en perenboomgaarden in het gedrang. De gevolgen zijn niet te overzien, redenen te over dus om ook in jouw tuin op inspectie te gaan. Maar ken jij de symptomen van bacterievuur? 

Wat is bacterievuur? 

Dit is een plantenziekte die veroorzaakt wordt door een bacterie (Erwinia amylovora). De ziekte verspreidt razendsnel. In geen tijd zijn andere planten in je tuin of bij je buur aangetast. Het lijkt alsof alles door vuur verschroeid wordt: typisch is het bruinzwarte verkleuren, verdorren en verschrompelen van de bloemsems, bladeren, twijgen en vruchten. 

Perenbomen zijn meest gevoelig voor deze ziekte, vandaar dat deze ziekte ook perenvuur genoemd wordt. 

Bacterievuur is niet schadelijk voor mens en dier, het is een plantenziekte. Laat u niets wijsmaken! Deze plantenziekte is weliswaar een bacterie, maar is niet te bestrijden met antibiotica. Meer nog, genezing is niet mogelijk. De geinfecteerde planten(delen) moeten verbrand worden.

Welke planten zijn gevoelig voor bacterievuur?

Veel struiken en bomen van de Rosaceae familie (roosachtigen) zijn waardplanten. Enkele komen vaak voor in tuinen.

  • Cotoneaster (dwergmispel)
  • Pyracantha (vuurdoorn) 
  • Chaenomeles (Japanse sierkwee)
  • Photinia (Glansmispel) 
  • Crataegus (meidoorn) 
  • Sorbus (lijsterbes) 
  • Amelancier (krentenboom) 

Voor elk van deze soorten zijn er alternatieven. Je vindt ze terug in deze folders van de provincies Vlaams-Brabant en Limburg.

Voor de fruitbomen appel, peer, mispel, kweepeer zijn geen alternatieven tenzij je kiest voor een ras dat minder gevoelig is voor bacterievuur. Om hun lekkere productie te vrijwaren, is het beter dat je de hoger vermelde waardplanten tracht te vermijden in je tuin of dat je de ziekte herkent zodat je snel kan ingrijpen. 

Waaraan herken je planten die geïnfecteerd zijn? 

Het schadebeeld kan wat verschillen van plant tot plant. Typisch is dat tijdens de winter de aangetaste bloemen, bladeren en vruchten niet van de plant vallen en dat bij het aansnijden van de schors van de takken een oranje verkleuring zichtbaar wordt net onder de bast. 

In het voorjaar zie je de bloesems verwelken, verschrompelen en verdorren.  Ziek twijgweefsel is eerst waterachtig en voelt kleverig aan. Jonge vruchtjes verkleuren zwart en verdrogen. Dan verwelken de bladeren, vaalgroen en roodbruin tot zwart, hangen slap aan de twijgen. De top van de twijg krult helemaal om en verdort. Er kunnen witte tot geelwitte slijmdruppels verschijnen op de zieke delen. 

In het najaar verkleurt het zieke schorsweefsel van de grotere takken en de stam verkleurt tot donkerpaars, het onderliggend weefsel verkleurt roodbruin tot oranje. Nadien hangen verdroogde bladeren en vruchtjes aan de verdorde twijgen. Op grotere takken en stam zijn overwinteringskankers zichtbaar. 

Welke preventieve maatregelen kan je nemen?

  • Plant bij voorkeur minder of niet gevoelige soorten en cultivars aan. Vraag bij twijfel raad aan de kweker of het tuincentrum.
  • Controleer waardplanten regelmatig op een mogelijke infectie. Dit kan vanaf begin april tot eind augustus. Een waardplant is de plant waarop de ziekte kan groeien en vermeerderen. 
  • Snoei de waardplanten in je tuin regelmatig, ook als ze niet geinfecteerd zijn. Let op: Meidoornhagen dienen jaarlijks gesnoeid worden tussen 1 november en 1 maart.
  • Snoeien tijdens de winter is beter om besmetting te voorkomen.  
  • Bij zomersnoei (snoeien tijdens het groeiseizoen) gebruik je een wondpasta om de wonden af te dekken.
  • Onstmet het snoeigereedschap na elke knip, bijvoorbeeld met onverdunde dettol. Niemand doet het, maar het is zo belangrijk. 
  • Handel zeer omzichtig. Vermijd alle contact tussen jezelf en het gereedschap met besmette takken. Vooral in de slijmachtige afscheidingen is de bacterie in grote concentraties aanwezig. 

Hoe ontstaat een infectie? 

Bacterievuurinfecties kunnen op verschillende plantendelen ontstaan. Gewoonlijk begint de infectie in de bloesem. Bloesem is een gemakkelijke toegangspoort voor de bacterie tot de plant. Ook in jonge twijgen. 

Snoeien is vaak ook een oorzaak van verspreiding van de bacterie.

Verder is er ook de overdracht van plant tot plant door insecten, door de wind, door de regen, door hagelschade, mechanische beschadiging, werkzaamheden of tussen de palnten lopen. 

De kans op infectie is het sterkst bij warm, vochtig en onweerachtig weer in de lente en de zomer. Tijdens de winter is de overdracht heel beperkt. Zachte winters zijn gunstig voor de overleving van de bacterie in de kankers. 

Waakzaamheid is geboden om de ziekte onder controle te houden. 

Wat moet je doen als je bacterievuur vermoedt in je tuin?

Herken je de ziektesymptomen op je planten? Neem dan contact op met het meldpunt van het FAVV. Zij kunnen bevestigen of het gaat om een besmetting met bacterievuur en je verder advizeren. Deze dienstverlening is volledig gratis. De meldingen worden geregistreerd en de infectiehaarden in kaart gebracht. 

Meldpunt bacterievuur FAVV (lokale controle-eenheden voor je provincie)

  • Antwerpen: 03 202 27 11
  • Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant: 09 210 13 00
  • Vlaams-brabant en Limburg: 016 39 01 11 
  • West-Vlaanderen: 050 30 37 10

De bestrijding van bacterievuur = planten verbranden

Het is wettelijk verplicht om onmiddellijk in te grijpen als je deze ziekte vaststelt. In de kwekerijen worden besmette planten onder officieel toezicht vernietigd. Thuis hoeft het zo een vaart niet te lopen. Verbranden is de beste methode, de bacterie wordt volledig afgedood.

  • Verwijder elke bacterievuurinfectie tot 50 cm in het gezonde weefsel.
  • Geinfecteerd hout moet vernietigd worden. Verbranden is hierbij de beste methode. 
  • Het snoeihout mag geenszins een tweede leven krijgen in de tuin. Composteren of versnipperen is dus uit den boze.
  • Vermijd alle contact tussen het zieke hout en de resterende gezonde delen van de plant. 

Mag je ziek hout ter plekke verbranden?

Dat is wettelijk niet zo evident. In Vlaanderen is verbranding in openlucht uitdrukkelijk verboden, maar er is een uitzondering bij bacterievuur. Bacterievuur is immers een schadelijk organisme waarvan de bestrijding wettelijk verplicht is door zowel Europa als België. Het is dan ook logisch dat de beste manier om bacterievuur te bestrijden toegelaten wordt, namelijk genadeloos insnoeien en onmiddellijke lokale verbranding.

Kleine hoeveelheden kan je verbranden in de kachel, openhaard, vuurkorf of BBQ. Voor grote hoeveelheden neem je best contact op met de gemeente. Verwittig je buren (best ook je wijkagent). Laat hen weten dat het gaat om takken besmet met bacterievuur. 

Indien verbranden echt niet kan wegens de nabijheid van huizen of hagen mag je het snoeiafval in een gesloten zak afvoeren bij het restafval. Voor grote hoeveelheden ontvang je een speciale toelating indien aangetoond is dat het om bacterievuur gaat.