Samen tegen zwerfvuil | Landelijke Gilden
Menu

Terug naar Actualiteit >Samen tegen zwerfvuil

Geschreven op 07 juni 2017. - Ledenblad Buiten, Maatschappelijke dossiers
Zwerfvuil op het platteland

Zwerfvuil is een hardnekkig probleem, ook op het platteland. Volgens onderzoek van OVAM ergert liefst 77% van de Vlamingen zich aan dit probleem. Samen met Mooimakers doen we een actie. Sonja De Becker, voorzitter van Landelijke Gilden, en Henny De Baets, administrateur-generaal van OVAM, lichten toe.

Wat verstaan we precies onder zwerfvuil?

Henny De Baets: “Het gaat om klein afval dat mensen al dan niet onbewust achterlaten op een plek die daarvoor niet bestemd is. Zwerfvuil ontstaat vooral door consumptie buitenshuis. Overigens worden alleen losse stukken beschouwd als zwerfvuil. Als het afval bijvoorbeeld in een zak verzameld is, dan wordt het beschouwd als sluikstorten. In aantallen vormen sigarettenpeuken de grootste fractie van het zwerfvuil. Ze zijn bovendien erg lastig te verwijderen. Ook kauwgom, verpakkingen van voeding, papier en karton komen vaak voor. Toch ergeren de meeste mensen zich vooral aan blikjes en flesjes die achteloos langs de weg gegooid worden. Die laatste maken 40 procent uit van het volume van het zwerfvuil en daar krijgen we dan ook de meeste klachten over.”

Landelijke Gildenvoorzitter Sonja De Becker treedt de administrateur-generaal van OVAM bij. “Ook op het platteland ervaren mensen dit probleem als bijzonder storend en schadelijk. Al dat vuil geeft een onverzorgde indruk en staat haaks op de inspanningen die de land- en tuinbouwers doen om het landbouwlandschap goed te onderhouden. Het is ook weinig respectvol voor de andere actoren, zoals  gemeenten, toeristische diensten en verenigingen zoals onze Landelijke Gilden, die ook inspanningen doen om het platteland aantrekkelijk te maken voor zijn bewoners en voor recreanten die ervan komen genieten.

Wat zijn de gevolgen van zwerfvuil voor de landbouwer?

Landelijke Gildenvoorzitter Sonja De Becker: "In het beste geval vloekt de landbouwer eens als hij weer blikjes of andere rommel van zijn veld moet rapen. Erger wordt het als ook machines beschadigd raken of als dieren sterven aan de gevolgen van dat zwerfvuil. Je mag niet vergeten dat op de akkers niet alleen ons voedsel geteeld wordt, maar ook gras, maïs en andere voedergewassen voor het vee. Als de boer die blikjes of dat plastic niet opmerkt, worden ze gehakseld en komen ze in het voeder van de dieren terecht, waar ze forse schade kunnen aanrichten. Elk jaar horen we over koeien die stierven aan het zogenaamde ‘scherp-in’. Jammer genoeg stijgt dat aantal elk jaar. Daarom moeten we iets doen.”

Hou jij het mee proper?

Omdat de ergernis bij plattelandsbewoners zowel als land- en tuinbouwers toeneemt, zetten Landelijke Gilden, Boerenbond en Mooimakers gezamenlijk hun schouders onder een sensibiliseringscampagne.

Landelijke Gildenvoorzitter Sonja De Becker: “Vandaag gebeurt er al heel wat, maar meestal zijn het tijdelijke initiatieven. Met onze actie ‘Hou jij het mee proper?’ willen we de aandacht op het probleem blijven vestigen, zonder het opgestoken vingertje te gebruiken. Land- en tuinbouwers plaatsen duurzame borden met een boodschap langs akkers waar veel mensen passeren. Ook op onze recreatieve tochten zal het zwerfvuilprobleem aan bod komen. In het najaar kunnen lokale landelijke gilden zich via een peterschap engageren om een stukje van hun gemeente proper te houden. Hoe meer mensen zich ervoor inzetten, hoe groter de impact zal zijn op het terrein. Tegen volgend jaar ontwikkelen we ook nog een toolbox over de impact van zwerfvuil op land- en tuinbouw. Onze actie moet een volgehouden inspanning zijn om de omgeving proper te houden. Ook Plattelandsklassen trekt met ‘Red de koe’ mee aan de kar, om kinderen al van jongs af bewust te maken van dit probleem.”


Hoe komt het toch dat het probleem steeds groter lijkt te worden, ook al storen zoveel mensen zich aan al  dat zwerfvuil?

Henny De Baets: “Het klopt dat veel mensen zich storen aan zwerfvuil, maar uit onderzoek blijkt dat 4 op de 5 Vlamingen spullen na gebruik niet in de vuilnisbak gooien, maar ze op straat laten vallen. Dat gebeurt vaak niet expres, maar onnadenkend. Slordigheid, haast en onverschilligheid spelen daarbij zeker mee, net als het feit dat we steeds meer buitenshuis consumeren. Er zijn ook externe oorzaken. Zo waaien er weleens losse items weg bij een huis-aan-huisophaling van papier of wanneer op straat folders uitgedeeld worden. Zwerfvuil is niet alleen storend en schadelijk, het kost ook handenvol geld. In 2013 werden de beheerskosten geschat op ruim zestig miljoen euro.”

Sonja De Becker: “Gemakzucht zal zeker meespelen. Raampje open, blikje eruit. Afval trekt ook afval aan. Iedereen is het erover eens dat we dit niet kunnen tolereren, maar toch zien we dat er geen gedragswijziging  volgt. Het zwerfvuilprobleem doet me wat denken aan onze acties rond eerlijke prijzen voor de boeren. Als je de consumenten vraagt of ze bereid zijn om iets meer te betalen zodat de boer een eerlijkere prijs krijgt voor zijn producten, dan antwoordt de meerderheid positief. Tot ze in de winkel zijn en voor het goedkoopste kiezen. We mogen wel niet iedereen over dezelfde kam scheren, want we stellen vast dat heel wat recreanten zich correct gedragen en ook steeds beter uitgerust zijn. Heel wat van hen verzamelen hun afval in een zakje en gooien dat in de vuilnisbak zodra ze die tegenkomen.”

Toch mogen we ons niet focussen op zwerfvuil alleen.

Henny De Baets: “Vlamingen zijn zowat de beste sorteerders ter wereld. We moeten het zwerfvuilprobleem dan ook in perspectief zien. De totale hoeveelheid zwerfvuil bedraagt nog geen 1 procent van alle huishoudelijke afval. Het gaat dus om een kleine hoeveelheid, maar wel een zeer ergerlijke.”

Zullen we het probleem ooit kunnen oplossen?

Henny De Baets: “Het zal nog wel even duren, maar waar een wil is, is een weg. Iedereen kan zijn steentje bijdragen door het goede voorbeeld te geven. Wie dat niet doet, kun je het best aanspreken, al is dat niet altijd even gemakkelijk. We zetten in op meerdere pijlers, maar handhaving en opruimen zullen steeds een onderdeel van het beleid moeten blijven."

Sonja De Becker voegt nog toe: “Wanneer preventie en sensibilisering onvoldoende blijken, zal een volgende stap nodig zijn. Die kan wat ons betreft liggen in het invoeren van statiegeld.”

 

 


Mooimakers maakt Vlaanderen mooi(er)

Mooimakers is de motor van de strijd tegen zwerfvuil en sluikstorten in Vlaanderen. Het is de nieuwe naam van Indevuilbak, het samenwerkingsverband van OVAM, Fost Plus en de Vlaamse Vereniging van Steden en Gemeenten (VVSG). Mooimakers wil Vlaanderen mobiliseren om samen een halt toe te roepen aan zwerfvuil en sluikstorten, om Vlaanderen letterlijk mooi(er) te maken. Om dit doel te bereiken voert Mooimakers een  ambitieus operationeel plan uit, waarbij ingezet wordt op infrastructuur, participatie, communicatie, omgeving en handhaving. Mooimakers organiseert campagnes, voert onderzoek, stimuleert kennisuitwisseling, ondersteunt proactief alle actoren die zich engageren in de strijd tegen zwerfvuil en zet aanstekelijke acties op. Voor meer informatie kan je terecht op mooimakers.be.


Een getuigenis op Facebook: