Vrijwilligerswerk in beweging: klaar voor de toekomst

Geschreven op

2 apr 2025

Vrijwilligerswerk verandert razendsnel. Hoe speel je daar als organisatie op in? En hoe blijf je als beweging verbonden met wat mensen vandaag écht drijft? We namen een duik in de toekomst van engagement en ontdekten kansen die we vandaag al kunnen grijpen.

Op 1 april vond in Brussel het Nationaal Congres Vrijwilligerswerk – Connect & Act plaats. Een inspirerende dag, georganiseerd door Giveaday vzw, Hitch en Toolbox vzw, waar de toekomst van vrijwillig engagement centraal stond. Ook Landelijke Gilden was aanwezig met een aantal collega’s, om mee na te denken over hoe we onze werking kunnen afstemmen op veranderende noden bij vrijwilligers.

Vrijwilliger 2.0: van 'trouwe plicht' naar 'persoonlijk project'

De afsluitende lezing van Koen Vermeulen, expert vrijwilligersbeleid en veranderingsprocessen, liet een diepe indruk na. Hij schetste hoe vrijwilligerswerk verandert. Vrijwilligers van vandaag zoeken zingeving, autonomie en flexibiliteit. Ze willen bijdragen aan iets dat bij hén past, in plaats van zich langdurig te binden aan één vaste rol.

Vermeulen spreekt over de shift van "klassiek verenigingswerk" naar "vrijwilligers 2.0". Dat vraagt ook iets van organisaties: meer ruimte voor tijdelijke engagementen, co-creatie, en zinvolle interactie. Hij vatte het samen in een helder model:
"Nieuwe vrijwilligersnoden vragen nieuwe organisaties."

Hoe maken we als organisatie die omslag?

Bij Landelijke Gilden voelen we die verandering al een tijdje. We merken het in gesprekken met lokale groepen, in het organiseren van activiteiten, en in de manier waarop mensen zich willen engageren.

We zijn dan ook bewust begonnen met het verkennen en faciliteren van nieuwe vormen van vrijwillig engagement. Een mooi voorbeeld daarvan is onze Energiedag, waar we leden, vrijwilligers én medewerkers samenbrachten voor een dag vol uitwisseling, workshops en toekomstdenken. Tot onze blije verrassing werd deze dag ook door Koen Vermeulen aangehaald als een inspirerend praktijkvoorbeeld tijdens zijn lezing.

We zien dit niet als eindpunt, maar als een start van een breder leer- en groeiproces.

En nu?

De inzichten van het congres geven ons extra motivatie om werk te blijven maken van een toekomstgerichte vrijwilligerswerking. Geen kant-en-klaar model, maar wel een open houding, een bereidheid om te experimenteren, te luisteren en samen te bouwen aan het vrijwilligerswerk van morgen.

We geloven dat vrijwilligerswerk niet alleen waardevol is, maar ook kwetsbaar. Het vraagt zorg, tijd en aandacht om het duurzaam te organiseren. Daar willen wij als Landelijke Gilden onze schouders onder blijven zetten.